Al Rustico

Włochy należą do państw o najstarszych tradycjach turystycznych. Już w XVIII w. kraj ten odwiedzany był przez tysiące podróżników i badaczy. Do Włoch przybywa rocznie około 50-60 milionów turystów zagranicznych. Propozycja turystyczna Włoch jest szczególnie różnorodna, kraj ten przy tym posiada największą w Europie bazę noclegową.

Włochy to jeden z najczęściej odwiedzanych przez turystów krajów na świecie, głównie ze względu na tak słynne miejscowości jak: Wenecja, Florencja, Siena, Mediolan, Neapol, Rzym, Palermo czy Piza, bogate w zabytki sięgające od czasów Imperium Rzymskiego, poprzez średniowiecze i renesans po okres baroku. Światową sławą cieszą się tak ruiny w Pompejach, koloseum w Rzymie jak i bazylika w Asyżu, czy klasztor na Monte Cassino.

Turystów przyciąga głównie śródziemnomorska kuchnia i klimat oraz takie włoskie wina, jak na przykład słynne toskańskie "chianti" czy sycylijskie "corvo nero". Zachwyt budzi zróżnicowany krajobraz przepastnych gór i błękitnego morza. Zimą powodzeniem cieszą się Alpy idealne dla sportów narciarskich, latem natomiast Sardynia, Sycylia, Capri Amalfi, czy wybrzeże Adriatyku.

Włochy północne
Włoskie wybrzeże Morza Adriatyckiego ciągnie się od Triestu aż po Brindisi na południu kraju. Zaletą wypoczynku w tej części Włoch są szerokie, piaszczyste plaże oraz możliwości wizyt w zabytkowych miastach: Wenecji, Padwie, Weronie, Ravennie czy San Marino.

Piemont i Lombardia
Na północnym zachodzie stanowią najmniej włoską część kraju, a Turyn i Mediolan są największymi i najbogatszymi miastami włoskimi. Południowe krańce tych regionów (szczególnie Lombardia) są płaskie i nieciekawe, ale obecność gór na północy nadaje krajobrazowi bardziej wyrazisty charakter.

Królują tam narciarstwo i turystyka piesza, a otoczone górami jeziora Lombardii są popularnym regionem turystycznym. Liguria, mały region nadbrzeżny na południe od Piemontu, znana jest od dawna jako "włoska Riviera" i przez większość sezonu letniego pełna jest spragnionych słońca plażowiczów. Mimo to Liguria stanowi piękny odcinek wybrzeża, a jej stolica, Genua, jest ruchliwym, posiadającym długą tradycję morskim portem.

Większość najpiękniejszych gór położona jest w dwóch małych regionach. Na północno-zachodnim krańcu Włoch znajduje się otoczony najwyższymi szczytami Alp (Matterhorn i Mont Blanc), mały, dwujęzyczny region Valle d' Aosta, gdzie mieszczą się jedne z najpopularniejszych ośrodków narciarskich.

Trydent - Górna Adyga
Na wschodzie jest drugim dwujęzycznym regionem, który im bliżej granicy państwa, tym bardziej przypomina Tyrol. Zaczyna się tu łańcuch górski Dolomitów, kryjący największy park narodowy we Włoszech, Stelvio, ze wspaniałymi krajobrazami.

Dolomity ciągną się także wzdłuż północno-wschodnich regionów Wenecji, chociaż tam uwagę turystów przyciąga oczywiście sama Wenecja. Wyjątkowe miasto, cieszące się wielką, wcale nie przesadzoną sławą, co wszakże oznacza, że nie ma tam szans na samotność. Jeżeli ktoś nie lubi tłumów, może zwiedzić wiele historycznych miast położonych w pobliżu Wenecji. Werona, Padwa i Vicenza są interesujące same w sobie, choć nieco przyćmione bogactwem sąsiada.

Emilia-Romania
Region ten znalazł się w centrum powojennego rozwoju przemysłowego Włoch i dlatego stopa życiowa jest tu taka sama, jak w Piemoncie oraz Lombardii, ale - co dziwne - był on do niedawna także jednym z głównych ośrodków partii komunistycznej. Tutejsze wybrzeże jest bardzo popularne wśród Włochów, szczególnie Rimini - znana, choć mało wytworna miejscowość letniskowa. Lepiej więc ominąć tutejsze plaże i zwiedzić prastare budowle Rawenny, Ferrary i Parmy. Natomiast stolica regionu, Bolonia, to jeden z najruchliwszych i zarazem najmniej docenionych przez turystów miast.

Kampania
Piękna, choć nieco surowa - warto sprawdzić, czy rację mieli starożytni Rzymianie, nazywając ją szczęśliwą krainą. Turyści, którzy już zobaczą Neapol, i wbrew słynnemu, ogólnie znanemu powiedzeniu, w pełni zdrowia i energii ruszą do Pompejów czy Herkulanum, przeżyją niezwykłe spotkanie z zastygłą po wybuchu Wezuwiusza historią. Równie niezwykłym przeżyciem okaże się wyprawa na największą wyspę Morza Śródziemnego. Emocje między Sycylią, a Charybdą, przed którymi drżeli dawni żeglarze, gwarantowane.

Sycylia to m.in. wspaniałe Palermo z barokowymi kościołami oraz gęstwiną średniowiecznych uliczek i targów. Syrakuzy - niegdyś najważniejsze miasto świata greckiego, a także gwarne kurorty i modne kąpieliska.
W poszukiwaniu spokojnych i czystych plaż najlepiej wybrać się na Sardynię: nie brakuje na niej również niewielkich uroczych miasteczek, gdzie nietrudno odnaleźć ślady dawnej kultury, która przetrwała głównie dzięki licznym festiwalom i widowiskowym świętom religijnym oraz tradycjom kulinarnym.


Słynne budowle
Włochy - kolebka europejskiej cywilizacji i kultury, same w sobie są skarbnicą światowej klasy zabytków, których nie sposób zliczyć. Najsłynniejszym zabytkiem jest niewątpliwe Bazylika Św. Piotra w Watykanie (San Pietro in Vaticano). Nad budowlą pracowali liczni, znani na całym świecie architekci - prace nad świątynią rozpoczęte zostały z woli cesarza Konstantyna Wielkiego, następnie nadzór nad budową w XVI w przejęli kolejno Bramante, Rafael i Michał Anioł. Ostatnich ważniejszych przeróbek kościoła dokonał w 1526 roku papież Urban VIII.

Plac przed bazyliką zaprojektowany i wybudowany został w latach 1656-1667, a pomysłodawcą projektu był Bernini. Największe wrażenie na placu robią otaczające go 284 toskańskie kolumny stojące w 4 rzędach. Nad nimi górują posągi świętych. W dniu dzisiejszym Bazylika św. Piotra jest największą rzymskokatolicką świątynią na świecie (jej powierzchnia wynosi 23,000 m²) Miejsce to, uważane jest za święte, ze względu na grób św. Piotra znajdujący się pod głównym ołtarzem kościoła. Wewnątrz bazyliki, w podziemiach znajdują się też grobowce papieży.

Oprócz bazyliki św. Piotra w Rzymie znajdują się jeszcze trzy inne kościoły mające tytuł bazyliki patriarchalnej, są to Bazylika św. Jana na Lateranie, Bazylika św. Pawła za Murami oraz Bazylika Santa Maria Maggiore. Warto też zobaczyć Koloseum - Amfiteatr Flawiuszy, Panteon znajdujący się w centrum Rzymu, Plac św. Piotra w Rzymie, zamek aragoński w miejscowości La Castella (na wybrzeżu Morza Jońskiego) oraz miasto Crotone w Kalabrii z górującym nad miastem sławnym zamkiem Karola V.

Plaże we Włoszech są długie i piaszczyste. Wzdłuż wybrzeża ciągną się wysadzane palmami promenady, przy których skupione są liczne kawiarnie, dyskoteki, puby i restauracje. Na terenie Włoch znajduje się też mnóstwo jeziorek i rzek, co sprzyja uprawianiu kajakarstwa, raftingu i żeglarstwa.

Urocze zatoki włoskiego wybrzeża są też świetnymi miejscami do nurkowania. Najlepsze warunki dla sympatyków tego sportu oferują wybrzeża Kampanii, Kalabrii i Sycylii. Przy plażach działają szkółki żeglarstwa, windsurfingu i nurkowania, a w sprzęt sportowy można zaopatrzyć się w licznie występujących tu wypożyczalniach.

Jednak adriatyckie wybrzeże nie jest jedynym miejscem, gdzie można uprawiać sporty wodne. Na północy Włoch, w pobliżu miejscowości Trasimeno i Bolsena panują świetne warunki dla miłośników spływów kajakowych i pontonowych.

Włosi słyną ze swego umiłowania do jedzenia i dobrej kuchni, słowo „mangiare” (jeść) przejawia się na każdym kroku i miejscu. Kuchnia włoska jest smaczna i bardzo urozmaicona. Charakteryzuje się użyciem dużej ilości warzyw i przypraw takich jak oregano, parmezan, bazylia. Powszechnie stosuje się też oliwę, pomidory oraz cebulę i czosnek, a także oliwki. Kuchnia włoska wyspecjalizowała się szczególnie w potrawach mącznych oraz w rybnych i owocach morza.

Każdy region Włoch znany jest ze swoich specjałów: w Piemoncie tradycyjnie przyrządza się potrawy z bażanta, zająca i trufli. Stąd też pochodzi zabaglione (gorący deser z żółtek, cukru i wina Marsala). Lombardia słynie z risotto, region Val d' Aosta z founde a w Trydencie- Górnej Adydze popularne są pierożki. Toskania szczyci się potrawami z dzika, a także ze steków i kasztanów. Słynna pizza, frutti di mare oraz popularny w całej Europie ser mozzarella pochodzi z Neapolu, chociaż tych specjałów można skosztować w każdym zakątku Włoch. Łasuchy koniecznie powinny odwiedzić Sycylię oraz Sienę gdzie można delektować się pysznymi słodyczami. Specjalnością całych Włoch są lody o rozmaitych smakach z różnymi dodatkami.

Ten śródziemnomorski kraj to również największy producent wina na świecie. Wytwarza się tu kilka rodzajów win szlachetnych, ale większość to trunki średniej klasy, podawane do lokalnych potraw. Butelki i etykiety są tutaj bardziej wyszukane niż gdzie indziej. Dobrze znane włoskie wina to Chianti (czerwone różnego rodzaju), Soave (wytrawne, lecz owocowe wino białe) i Marsala (wino wzmocnione).

Półwysep Apeniński człowiek zamieszkiwał już w epoce paleolitu o czym świadczą ryty naskalne w jaskiniach, m.in. na Sycylii i w Apulii. Z czasem miejscowa społeczność- Etruskowie została podbita przez Rzym. W tym miejscu warto wspomnieć o legendarnym powstaniu Rzymu i słynnej Wilczycy karmiącej mitycznych założycieli Rzymu, Remusa i Romulusa - synów boga wojny, Marsa (między 753 a 272 r. p.n.e.).

Burzliwemu okresowi panowania Rzymu towarzyszył rozwój wielu dziedzin kultury. W trakcie walk politycznych, rozwijała się sztuka wymowy (Hortensjusz), filozofia (Lukrecjusz, Cyceron), oraz prawo (Sylpicjusz). Nastąpił również rozkwit literatury łacińskiej (Horacy, Owidiusz, Wergiliusz). Wraz z panowaniem Cestarstwa Rzymskiego rozwijała się również urbanistyka z monumentalną architekturą miejską. Centralnym ośrodkiem każdego miasta stał się plac, zwany forum, np. słynne Forum Romanum w Rzymie, gdzie wzniesiono również liczne świątynie (Panteon 120-180 r.), amfiteatry (Koloseum do dzisiaj budzące podziw zwiedzających, 70-82 r.), termy, łuki triumfalne i wolno stojące kolumny. Ponadto na terenie całego kraju zachowały się obiekty o wartości artystycznej i poznawczej, m.in. zabytki Pompei, Ostii, Forli, Perusii.

Wyższa w stosunku do innych krajów i bardziej rozpowszechniona kultura, przetrwanie licznych rzymskich instytucji społecznych oraz rozwój gospodarczy, dały początek rozkwitowi włoskich miast. Powstały uniwersytety w Bolonii (1119 r.), Padwie (1222 r.). Powstały także liczne obiekty sakralne, w tym kościoły w Mediolanie i Florencji oraz katedra i wieża w Pizie (XII w., tzw. krzywa wieża). Mieszanka różnych stylów architektonicznych oraz wpływ architektury wschodniej najwyraźniej widać na przykładzie gotyckiego Pałacu Dożów w Wenecji (1309-1404 r.). Z kolei klasyczną budowlą gotycką jest budowana w latach 1385-1485 katedra w Mediolanie.

W XIV- XV w., mimo rozbicia politycznego, nastąpił rozwój gospodarczy i kulturalny. Jednym z głównych ośrodków włoskiej kultury i sztuki stała się Florencja, gdzie wzniesiono ponad 30 pałaców oraz katedrę Santa Maria del Fiore (jej budowę rozpoczęto w stylu gotyckim w XIII w.), a także bazylikę San Lorenzo oraz wiele innych. W tym okresie w Rzymie wybudowano m.in. Muzeum Kapitolińskie oraz w latach 1506-1607 bazylikę Św. Piotra, która dla Polaków ma szczególne znaczenie.

U schyłku renesansu powstawały nowe prądu w literaturze, których przedstawicielami byli: Dante Alighieri, Petrarka, Boccaccio. Z kolei do najwybitniejszych twórców epoki należeli: malarze - Rafael, Botticelli, rzeźbiarze - Michał Anioł, Donatello oraz wszechstronny geniusz Leonardo da Vinci.

Kolejnym okresem w historii Włoch był barok, który w architekturze pozostawił po sobie ślad w postaci m.in. kopuł na bazylice Św. Piotra. W tym okresie powstały również liczne pałace i kościoły w Rzymie, Wenecji, Neapolu, Syrakuzach czy Katanii.

Pzrełom XVIII i XIX w. pozostawił stosunkowo nieliczne ślady w Italii (najbardziej znany to chyba grobowiec Klemensa XIV w Rzymie), z kolei okres XIX i XX w. to rozwój opery włoskiej za sprawą takich kompozytorów jak: G. Rossini, G. Verdi, G. Puccini.

O ruchu faszystowskim, który rozwinął się po I wojnie światowej nie warto za dużo wspominać gdyż przyczynił się on tylko do zniszczeń i kryzysu gospodarczo- politycznego w Europie.

Współczesne Włochy to ponad 2,5 tysiąca lat historii, duma ze swej kultury i historii widoczna jest na każdym kroku w Italii... i słusznie: mają więcej niż jakikolwiek inny kraj zabytków wpisanych na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO i niemal połowę światowych bogactw sztuki. Należą do państw o najstarszych tradycjach turystycznych. Już w XVIII w. kraj ten odwiedzany był przez tysiące podróżników i badaczy.