Najpiękniejsze lewady na Maderze – lista tras

Lewady to system nawadniający, którego budowa rozpoczęła się w XVI wieku. Kanały odprowadzające wodę zostały ręcznie wyrzeźbione w skale. Cała sieć nawadniająca na Maderze liczy ok. 3 tys. km. Kanały są poprowadzone z północy, gdzie znajdują się źródła aż na południe. W ten sposób nadmiar wody z północnych obszarów był przeprowadzony w doliny na południu i użyźniano w ten sposób glebę. Obecnie tymi kanałami można spacerować i stanowią ogromną atrakcję wśród aktywnych turystów. Lewady mają oznaczenia pod względem trudności tras oraz ich długości. Znajdziecie również takie trasy, które sprawdzą się na spacer po lewadach z dziećmi. Jeśli zobaczycie oznaczenie PR, czyli są to oznaczenia tras krótkich (Pequenas Rotas) i jest ich na Maderze 28. Poprowadzone są na całej wyspie, ale najliczniej występują na północy i południowo-zachodnim wybrzeżu. Trasy dzielą się na górskie, nadmorskie i mieszane.

Lewady na Maderze mają również zastosowanie w produkcji energii elektrycznej poprzez napędzanie turbin w elektrowniach wodnych. Wyspa dysponuje czterema elektrowniami wodnymi, które wykorzystują energię wody płynącej w lewadach do generowania elektryczności. Dzięki temu Madera może zaspokoić nawet kilkanaście procent swojego zapotrzebowania na energię elektryczną, co stanowi istotny wkład w lokalną produkcję energii odnawialnej. Ta zrównoważona metoda pozyskiwania energii jest nie tylko korzystna dla środowiska, ale także stanowi ważny element niezależności energetycznej wyspy.

Spacer wzdłuż lewad na Maderze możecie zorganizować samodzielnie lub skorzystać z ofert wycieczek fakultatywnych takiej jak np. lewady Rabacal i 25 Fontes. Wycieczki zorganizowane często oferują kompleksową usługę, która obejmuje transport z i do miejsca startu, profesjonalnego przewodnika.

Wybór między samodzielnym zwiedzaniem a wycieczką zorganizowaną zależy od Waszych preferencji. Samodzielne wędrówki pozwalają cieszyć się większą swobodą i elastycznością w planowaniu trasy oraz to Wy nadajecie tempo podróży. Jednak wycieczki zorganizowane mogą być atrakcyjną opcją dla tych, którzy cenią sobie wygodę, bezpieczeństwo oraz profesjonalne prowadzenie podczas wędrówki. Podczas takiej wycieczki na pewno dowiecie się o wielu ciekawostkach.

PR6 – Levada das 25 Fontes

Odległość 4,6 km (+ 4,6 km drogi powrotnej)

Skala trudności: średnia

Czas przejścia: ok. 3 godz.

Ta ścieżka prowadzi przez gęste lasy, aż do imponujących 25 Fontes – wodospadów, które tworzą bajkowy krajobraz. Trasa oferuje nie tylko wspaniałe widoki, ale także możliwość podziwiania różnorodnej roślinności i dzikiego życia. To jeden z najpopularniejszych szlaków wyspy.

PR20 – Vereda do Jardim do Mar

Odległość: 1,9 km

Skala trudności: łatwy

Czas przejścia: ok. 1,5 godz.

Szlak łączy Prazeres z Jardim do Mar i kiedyś służył mieszkańcom Prezeres za jedna z nielicznych dróg nad wybrzeże. Idąc tym szlakiem, będziecie mogli podziwiać niesamowite widoki na Jardim do Mar, Paul do Mar, czyli tradycyjne tereny rolnicze. Ze względu na obfitość wody w tym regionie stworzono tu liczne pola tarasowe o kamiennych ścianach, które będziecie mogli obserwować podczas wędrówki. Przed dotarcie do wsi Jardim do Mar polecamy odwiedzić odrestaurowany młyn wodny, w którym kiedyś mielono ziarna zbóż.

PR9 – Levada do Caldeirão Verde

Odległość: 8,7 km

Skala trudności: średnia

Czas przejścia: ok. 6,5 godz.

Ta trasa prowadzi przez malownicze doliny i lasy, kończąc się przy imponującym wodospadzie Caldeirão Verde. Jest to jedna z najbardziej popularnych tras na Maderze ze względu na swoje spektakularne widoki i fascynujące krajobrazy. Lewadę poprowadzono w XVIII wieku przez strome klify i górskie stoki celem transportu wody do nawadniania obszarów rolnych Faial. Podczas wędrówki przechodzi się przez cztery tunele wydrążone w skale.

PR8 – Vereda da Ponta de São Lourenço

Odległość: 4 km

Skala trudności: średnia

Czas przejścia: ok. 2,5 godz.

Szlak podąża do punktu Sao Lourenço, najdalej wysuniętego na wschód półwyspu Madery. Ten półwysep jest pochodzenia wulkanicznego, zbudowany głównie z bazaltu, chociaż istnieją również pewne formacje osadów wapiennych. W Ponta de São Lourenço znajdują się dwie wysepki: wysepka Desembarcadouro (wyspa Metade lub Cevada) i wysepka Farol (wyspa Ponta de São Lourenço lub Fora). Niskopienna roślinność występująca przy szlaku oraz brak drzew wyróżnia ten teren od reszty wyspy, tworząc unikalne środowisko przyrodnicze. Spośród 138 gatunków roślin, 31 wystepuje tylko na Maderze (endemity).

PR18 – Levada do Rei

Odległość: 5,3 km

Skala trudności: średnia

Czas przejścia ok. 3,5 godz.

Levada do Rei prowadzi przez gęsty las laurowy, który jest częścią Światowego Dziedzictwa UNESCO. Ścieżka jest dobrze utrzymana i łatwa do przejścia, co sprawia, że jest idealna dla spacerowiczów. Trasa oferuje piękne widoki na góry i doliny, a także na okoliczne wioski i tereny rolnicze. Tunele utworzone przez bujną roślinność i wielką różnorodność gatunków, które można tutaj znaleźć, są bardzo dobrymi, żywymi przykładami potencjału przyrody, a piękna lewada jest dowodem na cenne dziedzictwo kulturowe wyspy.

Od 1 stycznia 2026 roku wszystkie oficjalne szlaki piesze PR na Maderze są objęte opłatą. Standardowa stawka wynosi zazwyczaj 4,50 euro za osobę, jednak niektóre trasy kosztują więcej — przykładowo PR1 Vereda do Areeiro (Pico do Areeiro – Pico Ruivo) w 2026 r. to koszt około 10,50 euro. Dzieci do 12. roku życia zazwyczaj są zwolnione z opłaty

Brak ważnego biletu na płatnym szlaku może skutkować mandatem w wysokości od 50 do 250 euro.

Wejście na płatne szlaki wymaga wcześniejszej rezerwacji oraz zakupu biletu online za pośrednictwem oficjalnej platformy Simplifica (simplifica.madeira.gov.pt).

Madera jest kierunkiem całorocznym, dlatego wielbiciele trekkingu mogą planować wędrówki o każdej porze roku. Jednak idealnym czasem na odwiedzenie Madery jest wiosna – wtedy wyspa zachwyca najbardziej soczystą zielenią, a kwiaty rozkwitają w pełnej krasie, tworząc niezwykle barwny krajobraz. To właśnie w tym okresie przyroda budzi się do życia, wodospady są najbardziej okazałe po zimowych opadach, a temperatury sprzyjają zarówno pieszym wędrówkom, jak i spokojnemu zwiedzaniu. Wiosna łączy przyjemną pogodę z mniejszym natężeniem ruchu turystycznego niż w szczycie lata, dzięki czemu można w pełni cieszyć się naturalnym pięknem wyspy.

Na samy początku musicie ocenić, jaka trasę możecie wybrać. Musicie się kierować swoją fizyczną wydolnością i sprawnością. Powinniście dobrać poziom trudności do swoich możliwości, ale również do swoich towarzyszy wędrówki. Nie wszystkie trasy będą się nadawały na wycieczkę z dziećmi, nawet jeśli poziom trudności będzie na to wskazywał. Również ważne jest nachylenie trasy i rodzaj szlaku. Również przed wyborem szlaku upewnijcie się (info na stronie www.visitmadeira.com), czy trasa jest otwarta do zwiedzania, gdyż od czasu do czasu prowadzone są prace konserwacyjne.

Bez względu jednak od trasy, musicie pamiętać o kilku rzeczach. Zabierzcie ze sobą:

• zapas wody,
• odzież na zmianę przy ewentualnej zmianie pogody,
• odpowiednie buty, najlepiej sprawdzi się trekkingowe obuwie z podeszwą antypoślizgową,
• czapkę z daszkiem,
• krem z filtrem,
• latarkę – jeśli wybieracie się na spacer lewadą, którą biegnie przez tunel,
• przekąskę (na trasie nie ma sklepów),
• strój kąpielowy (niektóre lewady biegną przy jeziorze lub wodospadzie).

• Szlaki są oznaczone jako PR (Pequenas Rotas) i prowadzą przez zróżnicowane krajobrazy – lasy wawrzynowe, góry, doliny, wodospady i klify;

• Do najpopularniejszych tras należy PR6 Levada das 25 Fontes prowadząca do malowniczych wodospadów;

• PR9 Levada do Caldeirão Verde to dłuższa trasa prowadząca przez tunele skalne do imponującego wodospadu;

• PR18 Levada do Rei przebiega przez wpisany na listę UNESCO las wawrzynowy;

• Vereda da Ponta de São Lourenço to widokowa trasa na wschodnim krańcu wyspy o bardziej surowym, półpustynnym krajobrazie;

• Wędrówki lewadami można organizować samodzielnie lub w formie wycieczek z przewodnikiem;

• Warunki pogodowe na Maderze bywają zmienne, dlatego warto przygotować odzież dostosowaną do różnych warunków atmosferycznych.

O innych atrakcjach na wyspie przeczytacie w naszym artykule pt. "Największe atrakcje turystyczne Mader", dzięki któremu zaplanujecie swoje wakacje na Maderze pełne niezapomnianych chwil i wrażeń!