Sahara – największa piaszczysta pustynia na świecie

Sahara rozciąga się przez jedenaście państw: Maroko, Algierię, Tunezję, Libię, Egipt, Mauretanię, Mali, Niger, Czad, Sudan i Erytreę.

Słowo "Sahara" pochodzi z języka arabskiego (ṣaḥrāʼ) i oznacza po prostu "pustynię".

Sahara to świat kontrastów: w ciągu dnia temperatury mogą sięgać ponad 50°C w porze letniej, a nocą gwałtownie spadać do zera lub poniżej.

Około 10 tysięcy lat temu region Sahary był zieloną, żyzną krainą, pełną rzek, jezior i dzikich zwierząt. Biorąc pod uwagę cykle geologiczne, jest całkiem możliwe, że kiedyś Sahara się znów zazieleni.

Sahara jest największą gorącą piaszczystą pustynią na świecie, ale nie największą pustynią w rozumieniu ogólnym. Największą pustynią świata jest Antarktyda, zajmująca powierzchnię ponad 14 milionów km kw., a drugie miejsce zajmuje Arktyka. Sahara znajduje się na trzecim miejscu, a jej powierzchnia wynosi około 9 milionów km kw. Więcej o największych pustyniach świata przeczytacie w naszym artykule pt. "5 największych pustyń na świecie".

W wielu wyobrażeniach Sahara to morze złocistych, miękkich wydm – jest to prawda, ale krajobraz pustyni jest znacznie bardziej zróżnicowany. Można wyróżnić kilka charakterystycznych elementów: piaszczyste wydmy, pustynne równiny i kamieniste płaskowyże, oazy, skały i góry, okresowe rzeki oraz minimalną roślinność przystosowaną do ekstremalnych warunków.

Około 70% powierzchni zajmują rozległe kamienne płaskowyże, tzw. hammady, a piaskowe wydmy – ergi – stanowią zaledwie jedną piątą całości. Spotkać można także fragmenty pokryte żwirem, zwane serirami.

Wydmy tworzy wiatr, który przenosi lżejsze drobiny piasku, zatrzymując je na przeszkodach. Cięższe ziarenka osiadają po stronie nawietrznej, a lżejsze spływają na stronę zawietrzną. Formowanie ogromnych wydm saharyjskich, takich jak Wielki Erg Wschodni i Wielki Erg Zachodni, trwało tysiące lat, aż utrwaliły się jako charakterystyczny element krajobrazu.

Najstarszą pustynną wydmową formacją na Saharze jest gwiaździsta Lala Lallia w Erg Chebbi w Maroku, której podstawa uformowała się około 13 000 lat temu. To jedno z najbardziej fotogenicznych miejsc w Maroku i popularny punkt startowy dla wycieczek po Saharze.

Jednym z najbardziej spektakularnych doświadczeń podczas wycieczki na Saharę jest spędzenie nocy na pustyni. Wtedy można podziwiać rozgwieżdżone niebo, tak czyste i jasne, jakby nie było na nim żadnych śladów cywilizacji. To również wyjątkowa okazja, by poczuć prawdziwą ciszę, wolną od odgłosów miasta. Taką wycieczkę można zrealizować z kilku krajów – najpopularniejsze to Egipt, Tunezja i Maroko.

Mimo trudnych warunków na pustyni żyje tu całkiem sporo gatunków zwierząt. Do najbardziej typowych ssaków należą fenek pustynny (mały lis z dużymi uszami), hieny cętkowane oraz zwinne gazele. Popularnym gadem jest żmija piaskowa, mistrz kamuflażu, a wśród bezkręgowców spotkać można różne pająki i skorpiony. Mieszkańcami pustyni są również ptaki, przede wszystkim padlinożercy, takie jak sępy.

Najbardziej znanym pustynnym zwierzęciem jest wielbłąd jednogarbny – dromader. Jest doskonale przystosowany do ekstremalnych warunków: może przetrwać tygodnie bez wody, magazynując tłuszcz w garbie, który organizm przekształca w energię i wodę. Jego szerokie, miękkie stopy umożliwiają chodzenie po gorącym piasku, a gęste rzęsy i uszy chronią przed piaskiem i wiatrem.

Ze względu na wysokie temperatury najlepiej odwiedzać Saharę wiosną (marzec–maj) lub jesienią (październik–listopad). W tym czasie dni są ciepłe, a nocą nie jest tak zimno, jak w środku zimy, a długość dnia pozwala na komfortowe zwiedzanie i trekking po pustyni.