Kuchnia włoska to nie tylko pizza i makarony. Sprawdź, co zjeść we Włoszech

Kuchnia włoska różni się w zależności od regionu, a lokalne produkty mają ogromne znaczenie dla charakteru potraw. Każda część kraju słynie z innych składników i tradycji kulinarnych.

Północ Włoch obejmuje Nizinę Padańską, gdzie hoduje się bydło wykorzystywane do produkcji znanej szynki parmeńskiej – Prosciutto di Parma. Region ten słynie także z bogatej kuchni opartej na mięsie i serach.

Piemont słynie z dzikiego ptactwa oraz trufli, które uznawane są za jeden z najbardziej luksusowych produktów kuchni włoskiej. Lombardię natomiast wyróżniają sery takie jak gorgonzola i ricotta.

Wenecja to region, z którego pochodzi deser tiramisu. Kuchnia tej części kraju obfituje również w ryby i owoce morza.

Toskania charakteryzuje się prostą kuchnią i świeżymi składnikami. Popularne są tu dania warzywne, chleb z oliwą oraz ciasteczka migdałowe cantucci.

W Rzymie popularne są klasyczne dania takie jak spaghetti alla carbonara oraz saltimbocca alla romana z cielęciną i szałwią.

Południe Włoch słynie z gajów oliwnych i winnic. Neapol uznawany jest za miejsce narodzin pizzy neapolitańskiej, która znajduje się na liście UNESCO.

Sycylia słynie z pomidorów i cytrusów, natomiast Sardynia z tradycji pasterskich oraz dużej dostępności ryb, szczególnie sardynek i tuńczyka.

Kuchnia włoska opiera się na prostych składnikach i tradycyjnych recepturach. Wiele dań ma regionalne warianty i różne sposoby przygotowania.

Foccacia to rodzaj pieczywa (podawana i wypiekana jest w różnej formie). Idealna jako przystawka z oliwą i przyprawami. Tradycyjna foccacia była pieczona na blasze w specjalnym piecu, dziś również jest wypiekana w zwykłym piekarniku. Może być ona podawana jako przekąska lub dodatek do dania głównego.

Bruschetta – to grzanka z dodatkami. Bazą każdej bruschetty jest opieczona (najlepiej nad ogniem) kromka pieczywa. W najprostrzej wersji wystarczy natrzeć ja czosnkiem i skropić odrobiną oliwy, chociaż najczęściej te grzanki podaje się z pomidorami i bazylią. Do ich przygotowania często korzysta się z czerstwego pieczywa.

Bottarga to włoski rarytas, czyli suszona ikra. Włosi serwują ją jako przystawkę, podając pokrojoną w cienkie plasterki i skropioną sokiem z cytryny i oliwą z oliwek lub ścierają na tarce o drobnych oczkach bezpośrednio na gorący makaron. Smak jest intensywny i zbliżony do anchois. Jest to przysmak uważany za bardziej luksusowy. Specjał pochodzi z południowych Włoch i Sardynii. Najczęściej używa się ikry morszczuka, tuńczyka lub ryb łososiowatych.

Minestrone – tradycyjna zupa włoska, która składa się z różnych warzyw, takich jak fasolka szparagowa, marchewki, seler, cebula. Kucharze tworzą minestrone z różnych sezonowych warzyw, w zależności od ich dostępności i preferencji regionalnych.

Arancini – przekąska pochodzi z Sycylii i są to małe kulki ryżowe z nadzieniem, obtoczone bułką tartą i smażone w oleju na złoty kolor. Najpopularniejsza wersja to arancini con ragu, składające się z ryżu, mielonego mięsa, zielonego groszku i mozzarelli. Cżesto do aracini wykorzystywany jest ryż z risotto. Równie znajdziecie inne wersje tego porzysmaku np. z masłem (con burro), grzybami (con funghi), kiełbasą (con salsiccia), owocami morza (con frutti di mare) oraz z bakłażanem (con melanzane).

Bistecca alla Fiorentina jest daniem mięsnym, które składa się z grillowanej wołowiny, często podawanek z ziemniakami i warzywami. Charakterystycznym składnikiem jest sos z oliwy, czosnku i rozmarynu.

Risotto – danie z ryżu, bardzo popularne w każdej części Włoch. Najlepszy ryż uprawiany jest w Piemoncie, gdyż ma odpowiednio kleista konsystencja. Najpopularniejszymi dodatkami są trufle, borowiki, czosnek, szalotka oraz wino.

Caponata jest daniem pochodzącym ze słonecznej Sycylii. Jest to potrawka przyrządzona z bakłażana, cukinii oraz selera naciowego. Danie gotowane jest na bazie przecieru pomidorowego odpowiednio przyprawionego. To wegetariańskie dania również występuje w rybnej odsłonie lub z owocami morza.

Ossobuco to włoskie danie główne. Klasyczne mediolańskie ossobuco (kość z dziurą) podawane jest z żółtym risotto barwionym szafranem oraz gramolatą – posypką ze skórki cytrynowej i pietruszki. Istotna role w tym daniu odgrywa sam szpik kostny, który uchodzi za największy przysmak.

Gnocchi to popularne we Włoszech kluseczki, które smakiem i wyglądem przypominają polskie kopytka. Także sposób przygotowywania tych dwóch potraw jest bardzo podobny. Kluseczki podawane są na wiele sposobów. Jeden sposób to polanie gnocchi roztopionym masłem z przyprawami oraz posypać serem. Inne sposoby podania to z sosem pomidorowym, pesto lub grzybami.

Pizza we Włoszech różni się w zależności od regionu, a lokalne style mają własne tradycje i sposób przygotowania. Włoska pizza zazwyczaj ma prosty skład, cienkie ciasto i wysokiej jakości składniki. Rodzaje pizzy:

• pizza napoletana

Pizza neapolitańska to najbardziej klasyczna włoska pizza. Charakteryzuje się miękkim, elastycznym ciastem, wysokimi brzegami i krótkim czasem pieczenia w bardzo wysokiej temperaturze.

• pizza romana

Pizza rzymska różni się od neapolitańskiej cienkim i chrupiącym ciastem. Jest mniej puszysta i często podawana w większych rozmiarach.

Najpopularniejsze makarony we Włoszech różnią się w zależności od regionu, jednak wiele z nich to klasyczne dania oparte na prostych składnikach i tradycyjnych recepturach:

• spaghetti alla carbonara,
• cacio e pepe,
• lasagne,
• pasta alla norma.

Włoskie desery są równie popularne jak dania główne. Wiele z nich pochodzi z konkretnych regionów i ma długą tradycję.

Każdy chyba zna włoskie tiramisu, panna cottę czy przepyszne lody. Jednak jest kilka deserów, które są znakomite i bardzo popularne w różnych częściach kraju.

Brioche con gelato – ten deser wywodzi się z Sycylii. To nic innego jak lody w słodkiej bułce. Taki deser można zjeść nawet w ramach śniadania.

Cannoli i cassata – to również słodki specjał z sycylijskiej wyspy. Są to rurki z ciasta nadziewane masą z ricotty. Bardzo popularna słodka przekąska. Cassata to sycylijski sernik na bazie ricotty, biszkopta, masy migdałowej oraz owoców kandyzowanych. To również bardzo popularny deser.

Panttone – coraz bardziej popularne ciasto również sprzedawane w Polsce. To drożdżowe ciasto z bakaliami, które pochodzi z Mediolanu. Ciasto ma formę wysokiej babki. Legenda głosi, że w latach 20. XIX wieku mistrz piekarski z Mediolanu Antonio Tony wykonał dla swojego króla wypiek, którym był zachwycony. Nazwał go "pan de Toni" (chleb pana Toniego). Tak powstała nazwa panttone, która zyskała popularność w całych Włoszech oraz za granicą.

Torrone – to nugat, który można zakupić w wielu miejscach we Włoszech. Są dwa rodzaje torrone, bardzo twardy i miękki. Ich twardość zależy od długości wypiekania. Tradycyjnie serwowane są podczas Świąt Bożego Narodzenia oraz specjalne okazje. Wytwarza się ten przysmak z cukru, miodu, syropu glukozowego, białek i prażonych orzechów. Masę wylewa się na blachę, która twardnieje i kroi się ja na małe kawałki. Niektóre nugaty mają na zewnątrz delikatny wafelek opłatkowy.

Włosi jedzą lekkie śniadania składające się z kawy i słodkiego wypieku. Najczęściej jest to rogalik lub ciastko.

Lunch spożywany jest około godziny 13:00 i zazwyczaj obejmuje makarony lub lekkie dania. Po posiłku często podawane jest espresso.

Kolacja jest najważniejszym posiłkiem dnia i odbywa się około 20:00–21:00. Włosi spotykają się wtedy z rodziną i przyjaciółmi przy obfitym stole.

Podczas kolacji często serwowane są:

• przystawki,
• dania mięsne lub rybne,
• warzywa i ziemniaki,
• wino.

Kuchnia włoska różni się w zależności od regionu i sposobu przygotowania potraw. Te same dania mogą smakować zupełnie inaczej w różnych częściach kraju.

Podróż po Włoszech to jednocześnie podróż kulinarna. Różnorodność smaków i tradycji sprawia, że każdy znajdzie coś dla siebie.

We włoskiej restauracji posiłek składa się zazwyczaj z kilku etapów. Klasyczna kolejność dań wygląda następująco:

• antipasto – przystawka
• primo – pierwsze danie (najczęściej makaron, risotto lub zupa)
• secondo – danie główne (mięso lub ryba)
• contorno – dodatki (np. warzywa lub ziemniaki)
• dolce – deser
• caffè – kawa
• digestivo – alkohol na zakończenie posiłku

Nie trzeba zamawiać wszystkich etapów posiłku. Włosi często wybierają tylko dwa lub trzy dania, na przykład primo i secondo lub samo secondo.

Kawa we Włoszech zamawiana jest zazwyczaj po posiłku. Cappuccino pije się najczęściej rano, dlatego zamawianie go po obiedzie lub kolacji może być uznane za nietypowe, choć nie jest zabronione.

Rodzaje kaw:

• espresso – klasyczna mała czarna kawa,
• cappuccino – espresso z mlekiem i pianką,
• caffè latte – kawa z dużą ilością mleka,
• caffè macchiato – espresso z odrobiną mleka,
• caffè lungo – espresso z większą ilością wody.

Aperitivo to popularny zwyczaj przed kolacją, który polega na zamówieniu drinka z lekkimi przekąskami. Najczęściej podawane są oliwki, orzeszki, sery lub małe kanapki.

Najpopularniejsze napoje na aperitivo to:

• Aperol Spritz,
• Campari Spritz,
• Prosecco,
• Negroni.

Znajomość podstawowych włoskich zwrotów ułatwia zamawianie jedzenia i porozumiewanie się z obsługą.

• Il menù — menu;
• Il conto — rachunek;
• Antipasto — przystawka;
• Primo — pierwsze danie (makaron, risotto, zupa);
• Secondo — danie główne (mięso lub ryba);
• Contorno — dodatki;
• Dolce — deser;
• Acqua naturale — woda niegazowana;
• Acqua frizzante — woda gazowana;
• Coperto — opłata za nakrycie stołu.

Więcej przydatnych słów podczas wakacje we Włoszech znajdziecie w naszym poradniku pt. "Dzień dobry po włosku".

• Pizza neapolitańska – tradycyjna pizza z Neapolu;
• Focaccia – płaskie pieczywo z oliwą i ziołami;
• Bruschetta – grzanki z pomidorami i oliwą;
• Minestrone – zupa warzywna;
• Arancini – smażone kulki ryżowe;
• Risotto – ryż z dodatkami (np. grzyby, trufle);
• Gnocchi – kluski ziemniaczane;
• Ossobuco – duszona cielęcina;
• Bistecca alla Fiorentina – stek wołowy z Toskanii;
• Caponata – bakłażan z warzywami;
• Tiramisu – deser kawowy;
• Panna cotta – deser śmietankowy;
• Cannoli – rurki z kremem ricotta;
• Cassata – ciasto z ricottą i owocami;
• Panettone – ciasto drożdżowe z bakaliami;
• Torrone – nugat z orzechami.