Street art na wakacjach. Gdzie zobaczyć najpiękniejsze murale na świecie?

Najciekawsze murale można znaleźć zarówno w wielkich metropoliach, jak i niewielkich miejscowościach. Są wśród nich dzieła znanych artystów, symbole przemian politycznych oraz prace stworzone z odpadów.

Miejsca, które warto odwiedzić podczas wakacyjnej podróży śladami street artu, to:

• Berlin – East Side Gallery,
• Rio de Janeiro – mural "Etnias",
• Orgosolo – miasteczko murali
• George Town – "Children on a Bicycle",
• Djerba – galeria Djerbahood,
• Lizbona – prace Bordalo II i Vhilsa,
• Estepona – hiszpański Szlak Murali Artystycznych,
• Belfast – murale polityczne i Peace Walls,
• Filadelfia – tysiące murali w różnych dzielnicach,
• Łódź i Warszawa – wielkoformatowe dzieła na kamienicach.

To dobry pomysł na zwiedzanie dla miłośników sztuki, fotografii i miejskich spacerów. Trasy śladami murali sprawdzą się także podczas rodzinnego city breaku. Dzieci zwykle z większym zainteresowaniem szukają obrazów na budynkach niż kolejnych muzealnych gablot.

East Side Gallery powstała na zachowanym fragmencie Muru Berlińskiego w Niemczech. Galeria ciągnie się wzdłuż Sprewy na odcinku około 1,3 km i jest najdłuższą na świecie galerią na świeżym powietrzu. To jeden z najważniejszych przykładów sztuki ulicznej związanej z przemianami politycznymi w Europie.

Po upadku muru jego wschodnią stronę pomalowali artyści z wielu krajów. Powstało wiele prac odnoszących się do wolności, pokoju i końca podziału Europy. Jednym z najbardziej rozpoznawalnych obrazów jest "Braterski pocałunek" Dmitrija Vrubla. Przedstawia Leonida Breżniewa i Ericha Honeckera (przywódcy NRD).

East Side Gallery znajduje się przy Mühlenstraße na terenie dzielnicy Friedrichshain, między stacjami Ostbahnhof i Warschauer Straße. Galerię można oglądać bezpłatnie przez całą dobę. Na spokojny spacer warto przeznaczyć około godziny. Jeśli chcecie poznać więcej atrakcji w Berlinie, przeczytajcie nasz artykuł pt. "Atrakcje w Berlinie".

W dzielnicy portowej Rio de Janeiro znajduje się ogromny mural "Etnias", czyli "Grupy etniczne". Jego autorem jest Eduardo Kobra, jeden z najbardziej znanych brazylijskich twórców street artu.

Dzieło powstało przed igrzyskami olimpijskimi w 2016 roku. Przedstawia pięć twarzy reprezentujących rdzennych mieszkańców pięciu kontynentów. Kolorowe, geometryczne wzory są znakiem rozpoznawczym artysty. Mural przypomina, że różnice kulturowe mogą łączyć ludzi zamiast ich dzielić. "Etnias" ma około 170 metrów długości i 15 metrów wysokości. Do jego wykonania wykorzystano tysiące litrów farby i setki puszek sprayu. Dzieło zostało wpisane do Księgi Rekordów Guinnessa jako największy mural graffiti wykonany przez jednego artystę.

Mural znajduje się przy Olympic Boulevard, niedaleko Muzeum Jutra. Można więc połączyć jego oglądanie ze spacerem po odnowionej strefie portowej.

Miasteczko, o którym mowa, to Orgosolo. Leży w górskim regionie, w środkowej części Sardynii, niedaleko Nuoro. Nazywane jest włoską stolicą murali. Na fasadach domów, murach i niewielkich placach można zobaczyć około 150 malowideł.

Pierwszy mural powstał w 1969 roku. Stworzyła go grupa Dioniso, związana ze środowiskiem anarchistycznym. Kilka lat później nauczyciel Francesco Del Casino zaczął przygotowywać kolejne prace wspólnie ze swoimi uczniami.

Murale w Orgosolo nie są zwykłą dekoracją. Opowiadają o życiu sardyńskich pasterzy, pracy, biedzie, walce o ziemię i lokalnych tradycjach. Odnoszą się również do wojen, praw człowieka, migracji oraz ważnych wydarzeń politycznych na świecie. Najwięcej malowideł znajduje się przy głównej ulicy Corso Repubblica i w bocznych uliczkach centrum. Można je oglądać bezpłatnie przez całą dobę. Na spokojny spacer warto przeznaczyć około dwóch godzin.

Orgosolo jest dobrą propozycją dla osób, które chcą poznać Sardynię poza nadmorskimi kurortami. Zwiedzanie można połączyć z wycieczką w góry Supramonte oraz obiadem opartym na lokalnych produktach, takich jak pane carasau, sery i sardyńskie wędliny. Wiecej atrakcji na Sardynii znajdziecie opisane w artykule pt. "Co warto zobaczyć na Sardynii?".

George Town znajduje się w Malezji na wyspie Penang słynie z murali łączących malarstwo z prawdziwymi przedmiotami. Najbardziej znanym przykładem jest "Children on a Bicycle" Ernesta Zacharevica. Dzieło przedstawia dwoje dzieci jadących na prawdziwym rowerze przymocowanym do ściany. Dzięki temu mural wygląda jak część ulicznej sceny. Turyści mogą stanąć obok niego i stworzyć własną kompozycję zdjęcia.

W centrum George Town znajdziemy również "Boy on a Chair", "Boy on a Motorbike" oraz serię metalowych instalacji opowiadających o historii miasta. Najwięcej prac ukrywa się przy Armenia Street i w sąsiednich uliczkach historycznej dzielnicy. Mural "The Real Bruce Lee Would Never Do This" jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych murali na słynnym szlaku street artu w George Town. Na spacer śladami street artu warto przeznaczyć od dwóch do trzech godzin. Najlepiej rozpocząć go rano, zanim zrobi się gorąco i tłoczno. Trzeba też pamiętać, że tropikalny klimat stopniowo zmienia wygląd malowideł. Ich przemijanie stało się częścią charakteru tego miejsca.

Jedna z najciekawszych galerii street artu powstała w tunezyjskiej miejscowości Erriadh na wyspie Djerba. Djerbahood nie mieści się na jednym budynku. Murale i instalacje wypełniają uliczki starej wioski, zdobiąc białe ściany tradycyjnych domów.

Projekt rozpoczął się w 2014 roku, a jego kolejna odsłona odbyła się w latach 2021–2022. W Djerbahood pracowało ponad 150 artystów reprezentujących ok. 30 narodowości. Wśród nich znaleźli się Shepard Fairey, eL Seed, Inti i Add Fuel. Do projektu dołączyli również polscy twórcy M-City, Mira Agdal i NeSpoon.

Stworzonych zostało ok. 250 murali i instalacji. Część prac nawiązywała do tunezyjskiej kultury, wielowyznaniowej historii Djerby oraz miejscowej architektury. Nowoczesna sztuka została wkomponowana w łuki, drzwi, kopuły i proste fasady budynków. Niestety prace festiwalowych artystów już bledną i są przemalowywane, dlatego z każdym rokiem jest mniejsza szansa na zobaczenie tej niezwykłej sztuki ulicznej.

Erriadh znajduje się ok. 7 km od Houmt Souk i ok. 20 km od popularnego kurortu turystycznego Midoun. Galerię można zwiedzać bezpłatnie. Na spacer warto przeznaczyć od dwóch do trzech godzin i przyjechać rano. Mapę oraz informacje o projekcie udostępnia oficjalna strona Djerbahood.

Djerbahood spodoba się osobom, które podczas wypoczynku chcą zobaczyć coś więcej niż plaże. To dobra propozycja również dla rodzin ze starszymi dziećmi i miłośników fotografii.

Lizbona to prawdziwa galeria sztuki pod gołym niebem. Warto zwrócić uwagę na prace portugalskich artystów, takich jak Vhils, który tworzy portrety wykuwane w fasadach budynków, oraz Bordalo II, budujący niezwykłe wizerunki zwierząt z odpadów.

Jedną z najczęściej fotografowanych prac Bordalo II jest szop znajdujący się na terenie LX Factory. Dawny kompleks przemysłowy w dzielnicy Alcântara mieści dziś restauracje, sklepy, pracownie i księgarnię. Murale można oglądać podczas spaceru po jego dziedzińcach. Street artu warto szukać również w dzielnicach Graça, Mouraria, Marvila, Bairro Alto, Baixa i Chiado.

Lizbona jest miastem położonym na wzgórzach. Na taką wycieczkę najlepiej założyć wygodne buty i zaplanować kilka przerw. Dzięki street artowi miasto pokazuje swoje bardziej nowoczesne, kreatywne i nieco buntownicze oblicze. Więcej o lizbońskich atrakcjach przeczytacie w naszym artykule pt. "Atrakcje w Lizbonie - co zobaczyć?".

Podczas wakacji na Costa del Sol warto odwiedzić Esteponę. To nadmorskie miasto w Andaluzji stworzyło własną Ruta de Murales Artísticos, czyli Szlak Murali Artystycznych. Wielkoformatowe dzieła zdobią fasady budynków w różnych częściach miasta.

Jedną z najbardziej zaskakujących prac jest "Día de Pesca" José Fernándeza Ríosa. Mural rozciąga się na kilku sąsiednich budynkach i przedstawia rybaka przyglądającego się morzu. Dzięki wykorzystaniu elementów architektury obraz zmienia wygląd zależnie od miejsca, z którego na niego patrzymy.

W Esteponie można zobaczyć również realistyczne portrety, pejzaże, sceny związane z naturą i kompozycje abstrakcyjne. Dzieła powstały na ścianach bloków mieszkalnych, dlatego podczas spaceru poznaje się także dzielnice położone poza turystycznym centrum.

Szlak najlepiej podzielić na kilka krótszych odcinków. Część murali znajduje się blisko starego miasta i nadmorskiej promenady. Do bardziej oddalonych prac wygodniej dotrzeć rowerem lub samochodem. Mapę trasy można pobrać z oficjalnego portalu turystycznego Estepony.

Estepona będzie dobrym wyborem dla osób, które chcą połączyć plażowanie ze zwiedzaniem. Spacer śladami murali można zaplanować rano, a później odpocząć na wybrzeżu Costa del Sol. Jeśli chcecie dowiedzieć się więcej o atrakcjach Andaluzji, zapraszamy do przeczytania naszego artykułu pt. "Co zobaczyć w Andaluzji?".

Murale w Belfaście w Irlandii Północnej różnią się od typowych dekoracji miejskich. Przez lata służyły do wyrażania poglądów politycznych i podkreślania tożsamości poszczególnych społeczności. Wiele prac odnosi się do konfliktu w Irlandii Północnej, nazywanego The Troubles.

Najwięcej historycznych murali można zobaczyć przy Falls Road i Shankill Road. Obie dzielnice rozdzielają fragmenty Peace Walls, czyli murów pokoju. Na ich powierzchni pojawiają się dziś przesłania związane z pojednaniem, tolerancją i nadzieją. Murale można zwiedzać samodzielnie, ale ciekawszym rozwiązaniem jest wycieczka z lokalnym przewodnikiem. Popularne są przejazdy charakterystycznymi czarnymi taksówkami. Kierowcy opowiadają o wydarzeniach przedstawionych na ścianach i pokazują miejsca ważne dla obu stron konfliktu.

To propozycja szczególnie interesująca dla osób, które podczas wakacji chcą lepiej zrozumieć historię odwiedzanego miejsca. Trzeba jednak pamiętać, że część obrazów dotyczy bolesnych wydarzeń i może mieć mocny wydźwięk.

Filadelfia jest nazywana światową stolicą murali. Wielkoformatowe obrazy pojawiają się w centrum, na ścianach szkół, budynków mieszkalnych i obiektów przemysłowych. Ich tematyka obejmuje historię miasta, muzykę, sport oraz życie lokalnych społeczności.

Rozwój miejskiego street artu wspiera organizacja Mural Arts Philadelphia. Program rozpoczął się w latach 80. XX wieku jako sposób ograniczania nielegalnego graffiti. Z czasem przekształcił się w ogromny projekt artystyczny i społeczny.

Murale są rozsiane po całej Filadelfii, dlatego warto korzystać z gotowych tras. Można wybrać spacer z przewodnikiem, przejazd komunikacją miejską albo samodzielną wycieczkę z mapą GPS. Organizacja udostępnia również trasy prowadzące przez centrum miasta. Standardowe spacery trwają około 90 minut. Część z nich wymaga wcześniejszej rezerwacji. Aktualne warianty zwiedzania można sprawdzić na stronie Mural Arts Philadelphia.

Aby zobaczyć imponujący street art, nie trzeba planować podróży na inny kontynent. Łódź należy do najważniejszych miast sztuki ulicznej w Polsce. Murale zajmują całe ściany kamienic i przypominają o przemysłowej historii miasta.

Wśród najbardziej znanych prac znajduje się "Narodziny dnia" Wojciecha Siudmaka przy ul. Więckowskiego 4. Surrealistyczny obraz przenosi widza do fantastycznego świata charakterystycznego dla twórczości artysty.

Warto zobaczyć również mural poświęcony Arturowi Rubinsteinowi oraz dzieła twórców z Polski, Brazylii, Hiszpanii, Portugalii i Chile. Różnorodność stylów sprawia, że spacer przypomina oglądanie dużej wystawy współczesnej sztuki.

Trasę można połączyć ze zwiedzaniem ulicy Piotrkowskiej, kompleksu OFF Piotrkowska i Manufaktury. Lokalizacje prac są dostępne na turystycznym portalu Łodzi.

Warszawa ma wiele twarzy, a część z nich można odkryć właśnie na muralach. Warto zobaczyć:

• baśniowy "Domek" Tytusa Brzozowskiego przy ul. Wschowskiej 10,
• niezwykle szczegółową "Civilisation" Phlegma przy ul. Stalowej 47,
• otulonego pnączami "Siewcę snów" Mony Tusz przy ul. Żółkiewskiego 3.

Szczególne miejsce zajmują murale poświęcone Korze, wokalistce zespołu Maanam. Przy ul. Żeromskiego 44 artystkę przedstawiono wśród intensywnie czerwonych róż, natomiast przy ul. Nowy Świat 18/20 jej portret współtworzą korony kasztanowców, dzięki czemu kompozycja zmienia się wraz z porami roku.

W internecie można znaleźć gotowe mapy i trasy prowadzące szlakiem warszawskich murali, które ułatwiają zaplanowanie artystycznego spaceru po stolicy. Do szlaku warto dodać także najnowszą pracę NeSpoon, jednej z najbardziej rozpoznawalnych polskich artystek street artowych, o której wspominaliśmy już we wcześniejszej części artykułu. W głównym holu warszawskiej DOMOTEKI przy ul. Malborskiej 41 stworzyła wielkoformatowy mural inspirowany koronką koniakowską. Misterny, ażurowy wzór łączy współczesną sztukę miejską z tradycyjnym rzemiosłem przekazywanym przez kolejne pokolenia kobiet. Podobne realizacje NeSpoon można znaleźć już w ponad 100 miastach i 40 krajach na pięciu kontynentach.

Przed wyjściem warto sprawdzić aktualne lokalizacje prac. Street art jest sztuką zmienną. Murale mogą zostać odnowione, zamalowane albo zasłonięte podczas remontu budynku lub po prostu może ich już nie być.

Podczas planowania spaceru przydadzą się:

• mapa murali zapisana w telefonie,
• wygodne buty,
• naładowany telefon lub aparat,
• woda i nakrycie głowy,
• dodatkowy czas na boczne uliczki,
• szerokokątny obiektyw do fotografowania dużych prac.

Najlepsze zdjęcia powstają zwykle rano lub późnym popołudniem. Światło jest wtedy łagodniejsze, a na ulicach znajduje się mniej samochodów i przechodniów. W pochmurny dzień kolory także prezentują się dobrze, ponieważ na ścianach nie tworzą się mocne cienie.

W Rio de Janeiro, Malezji, Tunezji i Hiszpanii warto unikać spacerowania w południe. Latem temperatura może utrudnić zwiedzanie. Trasę najlepiej podzielić na krótsze odcinki i zaplanować przerwy w cieniu. Najlepsza pora roku na zwiedzania miast według szlaków ze street artem są wiosna oraz wczesna jesień.

Wiele murali znajduje się na ścianach domów, przy wejściach do sklepów i na spokojnych ulicach. Podczas fotografowania nie należy blokować drzwi, wchodzić na prywatne posesje ani przesuwać przedmiotów należących do mieszkańców.

Nie wolno dotykać dzieł, dopisywać własnych znaków ani przyklejać naklejek. Dotyczy to także starszych i częściowo zniszczonych prac. Mural nadal pozostaje dziełem artysty, nawet jeśli znajduje się w przestrzeni publicznej.

W miejscach związanych z konfliktami politycznymi warto zachować szczególną uważność. Obrazy w Belfaście czy na Murze Berlińskim są częścią pamięci mieszkańców, a nie wyłącznie efektownym tłem do wakacyjnego zdjęcia.

Gdzie znajdują się najpiękniejsze murale na świecie?

Znane murale można zobaczyć w Berlinie, Rio de Janeiro, Lizbonie, Belfaście, Filadelfii i George Town. Wyjątkowe galerie powstały również na Djerbie, w hiszpańskiej Esteponie oraz Łodzi. W wielu miastach dzieła tworzą bezpłatne trasy, które można zwiedzać samodzielnie. Warto wiedzieć, że wiele miast na całtm świecie ma wiele pięknej sztuki ulicznej, dlatego przed podróżą zwóćcie na to uwagę i zaplanujcie swoją trasę zwiedzania ze street artem.

Gdzie zobaczyć murale podczas wakacji w Tunezji?

Najważniejszym miejscem jest Djerbahood w miejscowości Erriadh na wyspie Djerba. W uliczkach tradycyjnej wioski można oglądać ponad 250 murali i instalacji. Miejsce znajduje się niedaleko Houmt Souk i można je zwiedzać bezpłatnie podczas kilkugodzinnego spaceru.

Gdzie zobaczyć murale podczas wakacji w Hiszpanii?

Ciekawy Szlak Murali Artystycznych znajduje się w Esteponie na Costa del Sol. Wielkoformatowe obrazy zdobią budynki w różnych dzielnicach miasta. Zwiedzanie można łatwo połączyć ze spacerem po starym mieście, wizytą na nadmorskiej promenadzie i odpoczynkiem na plaży. Jednak poza Esteponą znajdziemy inne miasta ze sztuką uliczną jak: Barcelona, Malaga, Madryt, Walencja, Vitoria-Gasteiz, Fanzara.

Jaki jest najsłynniejszy mural na świecie?

Do najbardziej rozpoznawalnych należy "Braterski pocałunek" na East Side Gallery w Berlinie. Dużą popularnością cieszą się także "Etnias" Eduarda Kobry w Rio de Janeiro oraz "Children on a Bicycle" Ernesta Zacharevica w George Town. Wybór najpiękniejszego dzieła zawsze pozostaje jednak subiektywny.

Czy oglądanie murali jest bezpłatne?

Większość murali znajduje się w przestrzeni publicznej i można oglądać je bezpłatnie. Opłat wymagają zwykle wycieczki z przewodnikiem, przejazdy taksówką lub specjalne warsztaty. Przed wizytą warto sprawdzić, czy wybrane dzieło nie leży na terenie prywatnego kompleksu.

Czym różni się mural od graffiti?

Mural jest dużym malowidłem wykonanym bezpośrednio na ścianie. Często powstaje na zamówienie miasta, właściciela budynku lub lokalnej społeczności. Graffiti obejmuje szerszy zakres działań, w tym napisy, symbole i szybkie formy malowane sprayem, które nie zawsze są wykonywane legalnie.

Które miasto nazywane jest światową stolicą murali?

Takim określeniem posługuje się Filadelfia, gdzie działa jeden z największych programów sztuki publicznej na świecie. Murale zdobią budynki w wielu dzielnicach i opowiadają o mieszkańcach, historii oraz kulturze miasta. Można je poznawać podczas zorganizowanych lub samodzielnych wycieczek.

Czy szlak murali jest odpowiedni dla dzieci?

Tak, poszukiwanie murali może zamienić zwiedzanie miasta w ciekawą zabawę. Najlepiej wybrać krótszą trasę, robić przerwy i zachęcić dzieci do wypatrywania konkretnych postaci. W Belfaście część prac przedstawia jednak trudne wydarzenia historyczne, dlatego wymaga to wyjaśnienia przez rodziców.