Ciekawostki o Malcie

Choć Malta jest niewielka pod względem powierzchni, jej historia, kultura i krajobrazy potrafią zachwycić na każdym kroku. Wyspa skrywa mnóstwo sekretów – od starożytnych świątyń i średniowiecznych uliczek po niezwykłe legendy i lokalne tradycje, które trudno znaleźć w przewodnikach.

Kierowcy poruszają się po lewej stronie drogi, co jest spuścizną po brytyjskich rządach. Jeśli nie czujemy się na tyle pewnie, by samodzielnie prowadzić – na przykład wypożyczonym na miejscu samochodem – do dyspozycji pozostaje wiele alternatywnych środków transportu, takich jak rower, autobus, taksówka, które ułatwiają przemieszczanie się po okolicy.

Na Malcie często można zauważyć coś nietypowego – na wieżach wielu kościołów znajdują się dwa zegary. Nie jest to przypadek, lecz efekt wielowiekowej tradycji. Jeden z zegarów zazwyczaj pokazuje aktualną godzinę, natomiast drugi może wskazywać datę, miesiąc, fazy księżyca lub inne informacje związane z kalendarzem liturgicznym. W przeszłości kościół pełnił funkcję centrum życia społecznego, dlatego takie rozwiązanie było niezwykle praktyczne. Istnieje też lokalna legenda mówiąca, że jeden z zegarów bywał celowo ustawiony niepoprawnie, aby "zmylić diabła" i nie wpuścić go na mszę. Niezależnie od prawdziwego powodu, podwójne zegary stały się dziś jedną z ciekawszych i bardziej charakterystycznych osobliwości maltańskiej architektury.

Daniem numer jeden na Malcie jest królik po maltańsku. W menu w restauracjach znajdziemy go pod nazwą "fenek". Jest on najczęściej przyprawiany solą, pieprzem, liściem laurowym, czosnkiem i marynowany przez całą noc w czerwonym winie, a następnie pieczony, smażony podawany z sosem. O kuchni Malty możecie przeczytać w naszym artykule pt. "Co zjeść na Malcie?".

Oficjalnie na Malcie używa się dwóch języków urzędowych: maltańskiego i angielskiego. Maltański jest językiem codziennym mieszkańców, używanym w domu, szkole i mediach. Język maltański to kombinacja włoskiego, arabskiego i angielskiego.

W rybackiej wiosce Marsaxlokk można zobaczyć tradycyjne łodzie luzzu. Są one malowane na żółto, czerwono, niebiesko i zielono. Luzzu są ozdobione wyrytymi oczami, które prawdopodobnie nawiązują do Horusa (egipskiego boga nieba i opiekuna monarchii) lub Ozyrysa (boga śmierci i odrodzonego życia). Mają one odstraszać złe moce i chronić łódkę wraz z pasażerami. W naszym artykule o rybackiej wiosce Marsaxlokk przeczytacie więcej informacji oraz poznacie jej pozostałe atrakcje.

Z Malty na Gozo promy kursują przez całą dobę. W drodze na Gozo nie płacimy za transport, bilet kupuje się jedynie w drodze powrotnej. Rejs z Ċirkewwa (północ Malty) trwa około 25 minut, a promy pływają często – zwykle co 30–45 minut, także w nocy. Promy przewożą zarówno pasażerów pieszych, jak i samochody.

Zasada 183 dni na Malcie to powszechnie stosowana reguła podatkowa, która mówi, że jeśli spędzimy na Malcie więcej niż 183 dni (czyli ponad pół roku) w ciągu jednego roku kalendarzowego, to jesteśmy tam uznawani za rezydenta podatkowego. To oznacza, że Malta może wtedy naliczyć Wam podatek od dochodów (zasada obecności fizycznej) — liczy się każdy rozpoczęty dzień pobytu.

Malta od lat jest popularną plenerową "scenografią filmową", wykorzystywaną przez światowe produkcje dzięki różnorodnym krajobrazom, zabytkom oraz korzystnym warunkom pogodowym. Wyspa wielokrotnie "grała" inne miejsca – od starożytnego Rzymu i Grecji, przez Bliski Wschód, aż po fantastyczne krainy.

Jedną z najbardziej znanych produkcji kręconych na Malcie jest "Gladiator" (2000) Ridleya Scotta – sceny starożytnego Rzymu powstały m.in. w Forcie Ricasoli. Malta pojawiła się również w serialu "Gra o tron", gdzie Mdina i okolice służyły jako Królewska Przystań w pierwszym sezonie.

Nie można zapomnieć o filmie "Popeye" (1980) z Robinem Williamsem w roli głównej, który został w całości nakręcony na Malcie i jest jedną z najsłynniejszych produkcji związanych z wyspą. Na potrzeby filmu zbudowano od podstaw drewnianą wioskę rybacką Sweethaven Popeye Village, która po zakończeniu zdjęć nie została rozebrana. Do dziś stanowi jedną z ciekawszych atrakcji dla rodzin z dziećmi.

Wyspy maltańskie były także planem zdjęciowym dla takich filmów jak "Troja" (2004), "Hrabia Monte Christo" (2002), "Kapitan Phillips" (2013) czy "Munich" (2005). W ostatnich latach Malta gościła również ekipy produkcyjne seriali i filmów historycznych, przygodowych oraz fantasy.

Valetta jest najmniejszą stolicą w Unii Europejskiej i zarazem z największą liczbą zabytków. Na obszarze zaledwie 55 ha znajduje się aż 320 zabytków! Miasto w całości zostało wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO. O atrakcjach Valetty przeczytacie w naszym artykule pt. "Co warto zobaczyć w zabytkowej stolicy Malty".

Nie bez powodu Wyspy Maltańskie określa się mianem "słonecznych wysp". Malta należy do najbardziej nasłonecznionych miejsc w Europie – rocznie słońce świeci tu ponad 300 dni. Takie warunki wynikają przede wszystkim z położenia w strefie klimatu śródziemnomorskiego, które zapewnia wiele pogodnych dni. Nic dziwnego, że Malta przyciąga turystów nie tylko latem, ale także wiosną, jesienią i zimą. Łagodne zimy sprawiają, że można tu cieszyć się słońcem nawet wtedy, gdy w Polsce panuje zimowa aura.

Wyspiarski naród Malty ma najwięcej świąt państwowych w Unii Europejskiej. Momenty do celebrowania podzielone są na trzy rodzaje: święta państwowe, narodowe oraz tradycyjne. Różnica między świętem narodowym a państwowym jest taka, że święta narodowe są świętami publicznymi i powinna być wywieszona narodowa flaga Malty. O świętach na Malcie przeczytacie w naszym artykule pt. "Święta na Malcie", w którym dowiecie się, jak i kiedy świętują Maltańczycy.

Na Malcie znajdują się jedne z najstarszych wolnostojących świątyń na świecie, takie jak Ġgantija na Gozo, które mają ponad 5 tysięcy lat – są więc starsze od piramid w Egipcie. O megalitycznych świątyniach, przeczytacie w naszym artykule pt. "5 niezwykłych budowli z epoki neolitu".

Na Malcie i Gozo znajduje się ponad 350 kościołów, co czyni wyspy jednym z krajów o największej liczbie świątyń w przeliczeniu na mieszkańca. Architektura kościołów łączy wpływy baroku, renesansu i klasycyzmu, z bogato zdobionymi fasadami oraz wnętrzami. Najsłynniejszą świątynią jest konkatedra św. Jana w Valletcie, znana z bogatych dekoracji i dzieł Caravaggia. Również na wyspie Gozo jest wiele świątyń, które warto odwiedzić podczas wakacji na Malcie. Największy kościół, który stanowi centrum życia religijnego to Bazylika św. Jerzego w Victorii.

Na Malcie odbywa się wiele imprez na skalę europejską. Jedną z bardziej znanych jest impreza Lost & Found Festival. To jedno z najbardziej rozpoznawalnych wydarzeń muzyki elektronicznej w Europie, przyciągające międzynarodową publiczność spragnioną słońca, plaż i klubowych brzmień. Festiwal łączy koncerty światowej klasy DJ-ów z wyjątkową scenerią Malty – od imprez plenerowych i pool party po wydarzenia w klubach i na łodziach. Lost & Found to nie tylko muzyka, ale też wakacyjny styl życia, swobodna atmosfera i możliwość połączenia festiwalowych emocji z urlopem w śródziemnomorskim klimacie.

Na Malcie znajduje się wiele zatopionych statków (wraków), które są jedną z największych atrakcji dla nurków z całego świata. Najbardziej znanym wrakiem jest Um El Faroud – ogromny libijski tankowiec zatopiony celowo w 1998 roku w pobliżu Wied iż-Żurrieq; dziś spoczywa na głębokości ok. 35 metrów i jest porośnięty bogatą fauną morską. Kolejnym popularnym miejscem jest MV Rozi w Cirkewwa – łatwo dostępny wrak idealny także dla mniej doświadczonych nurków. W naszym artykule znajdziecie doskonałe miejsca do podglądania podwodnego świata – dlatego zapraszamy wszystkich wielbicieli nurkowania, do przeczytania!

Na Malcie autobusy mają niepowtarzalny charakter i są prawdziwym symbolem wyspy. Pierwsze pojazdy pojawiły się tu na początku XX wieku, za czasów brytyjskich, i choć były sprowadzone z Wielkiej Brytanii, lokalni mechanicy często je przerabiali, co sprawiało, że każdy egzemplarz był wyjątkowy.

W latach 50. i 60. autobusy zaczęły nabierać kolorów – każda linia miała swój odcień, co nie tylko ułatwiało orientację, ale też nadawało ulicom Malty niepowtarzalny klimat. Ich ręcznie malowane karoserie, ozdobne trąbki i dekoracje sprawiają, że podróż staje się czymś więcej niż zwykłym przemieszczaniem się po wyspie. Nie mniej ciekawe są wnętrza autobusów: drewniane elementy, ozdobne siedzenia i duże okna pozwalają cieszyć się widokami maltańskich krajobrazów. Kolorowe, ręcznie zdobione autobusy w odcieniach żółci, czerwieni i zieleni do dziś pozostają jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli kultury i historii Malty.

Jednym z najbardziej charakterystycznych symboli Malty są kolorowe, zamknięte drewniane balkony zwane gallariji. Można je zobaczyć niemal na każdej ulicy Valletty, Mdiny czy Birgu – wystają z fasad budynków niczym małe, oszklone wykusze. Obecnie zachwycają turystów, jednak pierwotnie miały bardzo praktyczne zastosowanie. Chroniły mieszkańców przed słońcem, wiatrem i deszczem, a jednocześnie pozwalały obserwować życie ulicy bez wychodzenia z domu. Ich forma łączy wpływy arabskie i europejskie, co doskonale odzwierciedla burzliwą historię Malty.