Wakacje.plWczasyWłochyWłoskie Dolce Vita

Włoskie Dolce Vita

Wycieczka objazdowa
Kod oferty: WAK584874
Lato 2022
Kod oferty: WAK584874

Opis oferty

Organizator: OskarKod oferty: WAK584874

Region

Włochy

Opis wycieczki

La vita è bella, czyli życie jest piękne - cytując tytuł wspaniałego włoskiego filmu. Zapraszamy do stworzenia wspólnie z Biurem Podróży Oskar własnego scenariusza oraz interpretacji tego hasła. W okresie, gdy w większości Europy powoli zaczyna panować jesienny nastrój, południowe Włochy ciągle nie tracą swojego południowego temperamentu. Wraz ze średnią temperaturą powyżej 20°C, będziemy przemierzać Italię wzdłuż aż do samej Sycylii. Podczas wycieczki zobaczymy dwa wulkany, spróbujemy najlepszych włoskich pizz, odprężymy się na kilku włoskich plażach i poczujemy wspaniały klimat włoskich miast. Wycieczka tempem dostosowana do każdego sprawi, że każdy nas będzie miał okazję poznać "Włoskie Dolce Vita".

Dopłaty wymagane na miejscu

Opłaty programowe: 250€ (opieka pilotażowa, lokalni przewodnicy, koszty rezerwacji biletów do zwiedzanych obiektów, podatki turystyczne, opłata klimatyczna, opłaty wjazdowe, bilety wstępu) - płatne obowiązkowo u pilota w autokarze; koszty nie podlegają rozliczeniu.

Dostępne opcje zakwaterowania

Pokój 2 - osobowyPokój 3 - osobowy

Dokwaterowanie (bez dopłat *) lub pokój 1 - osobowy (dopłata)

* dokwaterowanie: osoby wybierając się pojedynczo, które w momencie rezerwacji nie dokonują dopłaty do pokoju jednoosobowego, mogą zostać zakwaterowanie z jedną lub kilkoma osobami tej samej płci w tzw. opcji dokwaterowania; jednakże w przypadku braku innej rezerwacji w opcji dokwaterowania w terminie do 7 dni przed rozpoczęciem imprezy wymagana jest dopłata do pokoju 1 osobowego wg cennika. Brak osoby na dokwaterowanie nie jest podstawą do anulacji rezerwacji.

Dopłaty opcjonalne

Pakiet KomfortUbezpieczenie od chorób przewlekłych i nowotworowychUbezpieczenie od kosztów rezygnacji z imprezy turystycznej - 3,5% wartości rezerwacji przy standardowym ubezpieczeniu, 6,7% wartości przy ubezpieczeniu od chorób przewlekłych i nowotworowychUbezpieczenie rozszerzone KL 25 000 EUR, NNW 25 000 PLN, BP 1 000 PLNUbezpieczenie dotyczące sportów: Amatorskie Uprawianie Sportu, Sporty Zimowe, Sporty Wysokiego Ryzyka, Sporty Ekstremalne, Wyczynowe Uprawienie Sportów - szczegóły u konsultantów

Dodatkowe informacje

Program jest programem ramowym – kolejność realizacji może ulec zmianie lub odwróceniuPilot nie oprowadza po obiektach muzealnych, centrach historycznych i innych obiektach turystycznychProgram obejmuje zwiedzanie obiektów z zewnątrz; zwiedzanie wewnątrz w indywidualnym zakresie w ramach czasu wolnego * dokwaterowanie (Warunki Uczestnictwa XVIII pkt. 3)Cena nie obejmuje dodatkowych posiłków, napoi oraz wydatków własnychDokumenty: dowód osobisty lub paszportZaleca się wyrobienie karty EKUZ

Przejazd autokarem

Wszystkie wyjazdy organizowane przez Biuro Podróży OSKAR, realizowane są najnowocześniejszą flotą autokarową w Polsce, która spełnia wszystkie udogodnienia i standardy oferty Premium. Gwarantujemy transport autokarami z roczników 2015-2021, z powiększoną przestrzenią między siedzeniami, najwyższej klasy fotelami oraz bezpłatnym dostępem do sieci WiFi na terenie Polski

W przypadku dużej dostępności autokarów, należących do Biura Podróży OSKAR, w pierwszej kolejności realizujemy przejazdy autokarami kategorii ULTRAPREMIUM oraz PREMIUM. W przypadku spiętrzenia sprzedaży konkretnych ofert, istnieje możliwość realizacji przewozu pojazdami wynajętymi d naszych partnerów i współpracujących z nami przewoźników. Zapewniamy, iż autokary te spełniają standardy i wymogi Biura Podróży OSKAR.Dlaczego Nasza Autokary to najlepsze autokary pod słońcem?Posiadają najwyższej klasy komfortowe fotele z możliwością regulacji oparcia oraz zagłówkaFotele wyposażone są w pasy bezpieczeństwa, składane stoliki, siatki a drobne przedmioty oraz regulowane podnóżki pod stopy (niektóre z autokarów ULTRAPREMIUM posiadają podnóżki typu szezlong)Największa w Polsce przestrzeń między siedzeniami, umożliwiająca komfortową podróż *Autokary posiadają zintegrowany system klimatyzacji, wentylacji i ogrzewania, toaletę oraz cafe barW autokarach ULTRAPREMIUM klienci mogą korzystać z indywidualnego, multimedialnego systemu rozrywki w postaci tabletów w zagłówkach foteliDostęp do sieci WiFI na terenie Polski, gniazdek 230V i USB w fotelach *Połączenia antenowe

Wszystkie wyjazdy realizowane z miast, które nie znajdują się na głównej trasie przejazdu autokaru docelowego będą realizowane przy minimalnej liczbie 4 osób. Uruchomienie połączenia antenowego zostanie potwierdzone na 2 dni przed dniem wyjazdu.

Program ramowy

Dzień

Wyjazd z Polski zgodnie z rozkładem jazdy autokarów.

(ok. 1200km od granicy)

Dzień

Popołudniowy przyjazd do

Florencji - perły Toskanii. Florencja to muzeum pod gołym niebem. Tu oddycha się sztuką. W mieście, gdzie znajduje się ponad 50% wszystkich włoskich zabytków wpisanych na listę UNESCO. Zwiedzimy m.in. Katedrę Santa Maria del Fiore ze słynną czerwoną kopułą, która dominuje nad dachami Florencji, kompleks architektoniczny San Lorenzo, Bazylikę Santa Croce, Piazza Della Signoria, dom Dantego, Most Złotników. Czas wolny na samodzielne zwiedzanie oraz posiłek. Przejazd do hotelu. Zakwaterowanie. Nocleg.

Dzień

Śniadanie. Wykwaterowanie z hotelu, następnie przejazd do

Neapolu. Miasto u podnóża Wezuwiusza jest trzecim, biorąc pod uwagę liczbę ludności, miastem Włoch. To właśnie w tym mieście zdefiniowano najbardziej znaną potrawę na świecie - pizzę neapolitańską - oraz zaczęto tworzyć lokale zwane "Pizzeriami". W programie zwiedzania Plac Plebiscytu wraz z Bazyliką San Francesco di Paola, Teatr San Carlo(zwiedzanie w środku), Pałac Królewski, Galerie Umberto I, Castel Nuovo, Katedra św. Januarego, nietuzinkowy przystanek metra Toledo. W czasie wolnym zachęcamy do spróbowania prawdziwej neapolitańskiej pizzy (np. Pizzeria Sorbillo). Przejazd do hotelu. Zakwaterowanie. Nocleg.

(ok. 450km)

Dzień

Śniadanie. Wykwaterowanie z hoteli, następnie przejazd do

Pompei. Zwiedzanie ruin miasta bezlitośnie zniszczonego przez matkę naturę – erupcja wulkanu miała tam miejsce w 79 roku, a pył wulkaniczny na swój sposób zakonserwował budowle. Następnie przejazd do Sorrento – miasta wyjątkowo obdarowanego przez naturę. Górna część miasta zbudowana na klifie oraz wyjątkowa plaża sprawia, że miasto znane jest na całym świecie. Tutaj w 2013 nakręcono film "Wesele w Sorrento" z Piercem Brosmanem. Następnie czas wolny na samodzielne zwiedzanie oraz posiłek. Po czasie wolny przejazd na prom oraz nocny rejs statkiem pasażerskim na trasie Neapol – Sycylia. Zakwaterowanie i nocleg na statku.

(ok. 100km)

Dzień

Śniadanie w indywidualnym zakresie dostępne na statku od godziny 5:15. Zacumowanie w porcie w

Palermo. Spacer po mieście z przewodnikiem, podczas którego zobaczymy m.in XII-wieczną Katedrę, Quattro Canti – plac z symetrycznie ułożonymi fontannami, Teatr Wielki, średniowieczną kaplicę w Pałacu Normanów znaną z bizantyjskich mozaik i malowideł, Kościół San Giuseppe dei Teatini. Spacer zakończymy przy Katakumbach Kapucynów - dla chętnych możliwość zwiedzenia miejsca, gdzie znajduje się kilka tysięcy mumii duchownych i świeckich. Następnie przejazd do Syrakuz. Zwiedzanie Wyspy Ortiga, czyli historycznego centrum miasta. Niewielka wyspa jest również kryjącym tysiące lat historii Starym Miastem. Podczas zwiedzania zobaczymy m.in. Piazza Duomo, Katedrę Najświętszej Maryi Panny, pałac Beneventano del Bosco, ruiny świątyni Apollina pochodzącej z VI w p.n.e. Zwiedzimy również Park Archeologiczny z jednym z lepiej zachowanych Antycznych Teatrów Greckich oraz słynnym Uchem Dionizosa. Po zwiedzaniu czas wolny na samodzielny spacer wzdłuż wybrzeża oraz posiłek. Po zwiedzaniu przejazd do hotelu. Zakwaterowanie. Nocleg.

(ok. 250km)

Dzień

Śniadanie. Wykwaterowanie z hotelu i przejazd do Katanii. Zwiedzanie miasta wielokrotnie w przeszłości zniszczonego przez leżący nieopodal wulkan Etna. Zobaczymy znany w Katanii codzienny targ rybny, Piazza Duomo i Piaza Universita, Park Villa Bellini. Po zwiedzaniu miasta udamy się na kolejkę liniową, która doprowadzi nas na Wulkan Etna - 2500 n.p.m. - będziemy mieli wówczas okazję podziwiać panoramę okolicznych terenów. Po wyciecze udamy się do hotelu na kontynentalną część Włoch. Zakwaterowanie. Nocleg.

(ok. 130km)

Dzień

Śniadanie. Wykwaterowanie z hotelu. Przejazd do Reggio Calabria, miasta które leży nad Cieśniną Mesyńską, a jego powstanie datuje się na I p.n.e. W owym czasie, w Reggio Calabria zatrzymał się św. Paweł o czym wspominają Dzieje Apostolskie. Przespacerujemy się przepiękną promenadą, z której będziemy mieli okazję zobaczyć wybrzeże Sycylii oraz Etnę. Następnie przejedziemy do miasteczka Scilla, krótki spacer po mieście zakończymy na plaży, z której rozciąga się idealny widok na kolorowe domki oraz jeden z najładniej położonych włoskich zamków - Zamek Ruffo. W dalszej części dnia udamy się do Tropei, jednego z najładniejszych miasteczek we Włoszech. Wyjątkowa architektura śródziemnomorska i położenie na wysokim klifie nadaję niebywałej wyjątkowości temu miasteczku, a jego widok zapadnie w pamięć na długie lata. Spacer po uroczym centrum uwieńczymy oglądając najciekawsze zabytki danego miasta normańską katedrę oraz kościół Santa Maria dell'Isola. Przejazd do hotelu. Zakwaterowanie. Nocleg.

(ok. 200km)

Dzień

Śniadanie. Wykwaterowanie z hotelu. Przejazd do Matery. Uważane za jedno z najstarszych miast świata, jego unikatowe domostwa i budynki zostały wydrążone w skale. Zabytkowa część miasta zwana "Sassi" została wpisana na listę UNESCO. Czas wolny polecamy spędzić na samodzielnych spacerach, krążąc urokliwymi uliczkami miasta. Następnie udamy się do Lecce – barokowej perły Adriatyku, a przez wielu tytułowany najpiękniejszym miastem Południa Włoch. Podczas zwiedzania zobaczymy mnóstwo kościołów, kamienic i pałaców od których wzroku nie będziemy chcieli oderwać – w Lecce styl barokowy wylewa się na ulicę i karze podziwiać się wszystkim odwiedzającym go turystom. Wejdziemy między innymi na plac Piazza Sant'Oronzo, Amfiteatr rzymski, Piazza Dumo, Pałac Biskupi, wysoką na 70metrów dzwonnicę, Basilice di Santa Croce. Czas wolny na samodzielne zwiedzanie oraz posiłek. Przejazd do hotelu. Zakwaterowanie. Nocleg.

(ok. 380km)

Dzień

Śniadanie. Wykwaterowanie z hotelu. Następnie udamy się do Ostuni zwanego "Białego miastem". Charakterystyczna barwa miasta zawdzięcza swój urok farbie wapiennej, którą malowane są wszystkie budynki. Miasto bardzo ciasne, pełne krętych uliczek, placyków i zaułków na pewno przekona do siebie turystów. Po zwiedzaniu udamy się odwiedzić następny punkt wycieczki - Polignano a Mare. Miasteczko przede wszystkim znane jest z kamienistej plaży Cala San Giovani. Widokówka z wciśniętej między wąwóz uchodzący do morza plaży, jest jednym z najczęściej udostępnianych w zdjęć włoskich plaż. Ogół piękna ukarze nam się z blisko 2000-letniego mostu, z którego rozciąga się piękny widok na Adriatyk oraz na Cala San Giovani. Ciekawostką jest też fakt, że to właśnie w tym mieście urodził się Domenico Modugno, autor hitu "Nel blu dipinto di blu" w Polsce lepiej znanego pod nazwą "Volare, cantare". Ku jego czci postawiono tutaj pomnik. Po czasie wolnym udamy się do miasteczka Alberobello. Jedyna takie miejsce na świecie gdzie możemy zobaczyć tak zwane Trulle, czyli jednopoziomowe domki zbudowane z kamienia wapiennego bez zaprawy. Miasto, które liczy około 1500 Trulli zostało wpisane na listę UNESCO. Warto dodać, że pochodzenie tego typu zabudowy nie jest wyjaśnione, a w Europie tego typu zabudowy spotkać nie można nigdzie indziej. Po zwiedzaniu przejazd w stronę Bari i zakwaterowanie.

(ok. 170km)

Dzień

Śniadanie. Wykwaterowanie. Przejazd do San Giovani Rotondo z klasztorem kapucynów. To właśnie tutaj żył święty Ojciec Pio z Pietrelciny. Czas na indywidualne zwiedzanie oraz refleksje. Następnie przejazd do Hotelu w okolicach znanego kurortu morskiego Rimini. Zakwaterowanie oraz

(ok. 580km)

Dzień

Śniadanie, wykwaterowanie oraz dalsza podróż w drogę powrotną do Polski. Po drodze zwiedzimy Ferrarę. Oficjalnie nazywana Miastem Renesansu została wpisana na listę UNESCO w 1995 roku. Podczas spaceru zobaczymy między innymi zamek dynastii D'Este, której to Ferrara zawdzięcza swój największy rozwój, bramę miejską, katedrę San Giorgio, Ratusz, ulicę kupców. Czas wolny zalecamy na skosztowanie klasycznej włoskiej kuchni, aby smakowicie zakończyć swoją wspaniałą przygodę po Włoszech.

(ok. 1200km do granicy)

Dzień

Powrót do Polski w godzinach porannych.

Cena obejmuje

Przejazd autokarem klasy PREMIUM (powiększona przestrzeń między siedzeniami, klimatyzacja, DVD, WC, barek) lub przejazd autokarem klasy ULTRAPREMIUM(powiększona przestrzeń między siedzeniami, indywidualny system multimedialny, klimatyzacja, DVD, WC, barek)Zakwaterowanie: 9 noclegów - 8 noclegów w hotelach na terenie Włoch, 1 nocleg na promie (kajuta dwuosobowa lub trzyosobowa)Wyżywienie BB: 8 śniadań

Ubezpieczenie Signal Iduna KL 15000 €, NNW 15000 zł, bagaż (utrata 1000 zł)Opiekę pilota Realizację programu w oparciu o system TOUR GUIDE

Dostępne opcje wyżywienia

Śniadania (w cenie)

Pakiet komfort

Klientów, którym zależy na konkretnym miejscu w autokarze, zachęcamy do zakupu Pakietu Komfort.

Pakiet Komfort - Wycieczki Weekendowe typu expres. Cena: 25 zł/osgwarancja wyboru miejsca w autokarze docelowymnapoje w autokarze w cenie (jednorazowo: 1x woda, 1x sok)torba materiałowa z logo

Pakiet Komfort - Wycieczki Wycieczki Weekendowe z noclegiem, Wycieczki Objazdowe oraz Wypoczynek. Cena: 50 zł/os

Gwarancja wyboru miejsca w autokarze docelowymnapoje w autokarze w cenie (2x woda, 2x sok)torba materiałowa z logo

Ubezpieczenie

Każdy Uczestnik korzystający z imprez zorganizowanych przez Biuro Podróży Oskar jest objęty ubezpieczenie Signal Iduna Polska Towarzystwo Ubezpieczeń S. A., na podstawie podpisanej umowy ubezpieczenia. Numer polisy ubezpieczeniowej: 201383.

Ubezpieczenie Signal Iduna Polska Towarzystwo Ubezpieczeń S. A. przeznaczone jest dla osób wyjeżdżających za granicę w celach turystycznych i obejmuje podstawowy pakiet gwarantujący:

Ubezpieczenie kosztów leczenia 15000 euro

Ubezpieczenie następstw nieszczęsliwych wypadków 15000 zł

Ubezpieczenie bagażu (utrata 1000 zł)

Dodatkowo istnieje możliwość dokupienia ubezpieczenia:

Ubezpieczenie od kosztów rezygnacji z imprezy turystycznej:

• 2,2% wartości rezerwacji przy standardowym ubezpieczeniu,

• 3,3% wartości rezerwacji przy ubezpieczeniu od chorób przewlekłych i nowotworowych

• 4,0% wartości rezerwacji przy standardowym ubezpieczeniu, + kwarantanna + COVID 19

• 5,9% wartości rezerwacji przy ubezpieczeniu od chorób przewlekłych i nowotworowych + kwarantanna + COVID 19

UWAGA!!

Ubezpieczenie od kosztów rezygnacji to ochrona przed stratą finansową na wypadek zdarzeń losowych. Składka ubezpieczenia odprowadzana jest bezpośrednio do ubezpieczyciela, tym samym nie podlega zwrotowi przez BP OSKAR w momencie anulacji/odwołania wyjazdu. Wszelkie rozliczenia i roszczenia Klient może zgłaszać bezpośrednio do Ubezpieczyciela.

Ubezpieczenie od chorób przewlekłych - szczegóły u konsultantów

Ubezpieczenie rozszerzone KL 25 000 EUR, NNW 25 000 PLN, BP 1 000 PLN

Ubezpieczenie dotyczące sportów: Amatorskie Uprawianie Sportu, Sporty Zimowe, Sporty Wysokiego Ryzyka, Sporty Ekstremalne, Wyczynowe Uprawienie Sportów - szczegóły u konsultantów

Prosimy o zapoznanie się z poniższymi dokumentami:

Warunki Ubezpieczenia Bezpieczne Podróże Signal Iduna, dokument do pobrania: http://oskar.com.pl/FileHandler.ashx?FileID=37271Bezpieczne Podróże

Warunki Ubezpieczenia Bezpieczne Rezerwacje Signal Iduna, dokument do pobrania: http://oskar.com.pl/FileHandler.ashx?FileID=37269Bezpieczne Rezerwacje

Warunki Ubezpieczenia NNW na terenie Polski, dokument do pobrania: http://oskar.com.pl/FileHandler.ashx?FileID=37223NNW na terenie Polski

Umowa Generalna nr 201383 z dnia 20.03.2013r, z Signal Iduna TU S. A.

Karta dużej rodziny

Jeśli jesteś posiadaczem Karty Dużej Rodziny możesz przez cały rok korzystać z rabatów na nasze wyjazdy:

5% na wszystkie wyjazdy organizowane przez biuro liczone od podstawowych cen katalogowych3% na wyjazdy first minute, last minute i inne w cenach promocyjnych liczone od zrabatowanych cen katalogowych100 zł rabatu na obozy młodzieżowe

Więcej informacji: Karta Dużej Rodziny

https://2019.oskar.com.pl/media/attachments/karta_duzej_rodziny.pdf

Turystyczny fundusz gwarancyjny

W związku z powołaniem do życia w dniu 26.11.2016 Turystycznego Funduszu Gwarancyjnego każdy klient Biura Podróży Oskar zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Sportu i Turystyski zobowiązany jest do zapłaty następującej kwoty:

15 zł/os. przy każdorazowej rezerwacji imprezy turystycznej lotniczej (czarterowej) za wyjątkiem krajów mających granicę lądową z Polską;

10 zł/os. przy każdorazowej rezerwacji imprezy turystycznej autokarowej za wyjątkiem krajów mających granicę lądową z Polską;

Turystyczny Fundusz Gwarancyjny ma na celu zapewnienie środków na pokrycie kosztów powrotu do kraju oraz zwrot wpłat za niezrealizowane i przerwane imprezy turystyczne dla klientów biur podróży, które utracą płynność finansową i ogłoszą niewypłacalność.

Kwota przeznaczona na Turystyczny Fundusz Gwarancyjny zostanie automatycznie doliczona do wartości rezerwacji (w momencie jej dokonania). Składka nie jest przychodem biura..

Warunki uczestnictwa
Wyświetl szczegóły

Dojazd

10:30
10:00
WarszawaWtorek, 13.09.2022
Włoskie Dolce VitaŚroda, 14.09.2022

Powrot

17:00
10:30
Włoskie Dolce VitaPiątek, 23.09.2022
WarszawaSobota, 24.09.2022
Trwa weryfikacja ceny

Kup od razu! Najlepsze pokoje szybko się wyprzedają.

lub

Pogoda

26°C
17°C
23°C
8

Przed podróżą

WYMAGANE DOKUMENTY
Formularz Lokalizacji Pasażera (PLF)- należy przedstawić na lotnisku wygenerowany kod QR w wersji elektronicznej lub papierowej:zobacz więcej.

ZASZCZEPIENI
Możliwość podróżowania: tak. Kraj jest otwarty dla turystów.
Test: nie jest wymagany o ile podróżujący przedstawi unijny certyfikat COVID (nie wiesz co to za dokument przeczytaj o nim).
Kwarantanna na miejscu: nie obowiązuje.
Kwarantanna po powrocie: nie obowiązuje- należy posiadać unijny certyfikat COVID.

OZDROWIEŃCY
Możliwość podróżowania: tak. Kraj jest otwarty dla turystów.
Test: nie jest wymagany o ile podróżujący przedstawi unijny certyfikat COVID (nie wiesz co to za dokument przeczytaj o nim).
Kwarantanna na miejscu: nie obowiązuje.
Kwarantanna po powrocie: nie obowiązuje- należy posiadać unijny certyfikat COVID.

DZIECI
Możliwość podróżowania: tak. Kraj jest otwarty dla turystów.
Test: nie jest wymagany dla dzieci do 6 roku życia. Starsze dzieci wymagają przedstawienia unijnego certyfikatu COVID (nie wiesz co to za dokument, przeczytaj o nim).
Kwarantanna na miejscu: nie obowiązuje.
Kwarantanna po powrocie: nie- dzieci do ukończenia 12. roku życia podróżujące pod opieką dorosłych, którzy są zaszczepieni przeciwko COVID-19 lub przedstawili negatywny wynik testu na COVID-19. Starsze dzieci - patrz ZASZCZEPIENI, OZDROWIEŃCY lub POZOSTALI PODRÓŻUJĄCY.

POZOSTALI PODRÓŻUJĄCY
Możliwość podróżowania: tak. Kraj jest otwarty dla turystów.
Test: tak, PCR lub antygenowy maksymalnie na 48 godzin przed lądowaniem we Włoszech. Wymagany unijny certyfikat COVID (nie wiesz co to za dokument, przeczytaj o nim). Dodatkowo podróżujący muszą wykonać drugi test przed wylotem z Włoch.
Kwarantanna na miejscu: nie obowiązuje.
Kwarantanna po powrocie: tak- 10 dni. Aby być zwolnionym z kwarantanny należy wykonać test PCR lub antygenowy: nie wcześniej niż 48 godz. Przed przekroczeniem granicy Polski lub nie później niż 48 godz. Po przekroczeniu granicy Polski.
Do Włoch Polacy mogą wjechać za okazaniem ważnego paszportu lub dowodu osobistego.
We Włoszech dla Polaków wizy nie są wymagane.